Bielawa

Stara Bielawa
Old Bielawa
© Andrzej Bohdanowicz

| Strona główna |

| Moje kotki |

| Napisz do mnie |

Bielawa na bardzo starych pocztówkach.

Widok z Dzierżoniowa na Bielawę i na Góry Sowie.

...

Obecnie ulica Piastowska. Po prawej stronie widać tak zwany górny Szpital, a za nim budynek w, którym była i od zawsze jest księgarnia.
Budynek tuż przed szpitalem nie istnieje. Po lewej stronie widać budynek Domu Dziecka im św. Wincentego.

Jedyna zagadka z tej widokówki to Joschka-Platz. Zupełnie nie kojarzę gdzie to mogło być.
Dodane 22 Grudnia 2009.
Taką oto informację przybliżającą to miejsce otrzymałem od pana Marka Nowaczyka :
"Upamiętnieni zostali również trzej działacze Bielawskiego Towarzystwa Sowiogórskiego. Pierwszym był kamień pamiątkowy Karla Jaschke, współzałożyciela tego stowarzyszenia, autora pierwszych sowiogórskich publikacji turystycznych. Odsłonięcie pomnika odbyło się 25 IX 1900 r., a sam kamień umieszczono na południowo-zachodnim stoku Parkowej Góry koło Bielawy".
Dziękuję.

Widok z "lotu ptaka" na fabrykę włókienniczą "Christian Dierig G.m.b.H.).

Stara pocztówka przedstawiająca fabrykę Christian Dierig G.m.b.H
po wojnie BZPB im II-giej Armii WP, a ostatnio ZPB "BIELBAW".

Druga strona pocztówki.

Tablica upamiętniająca założyciela przemysłu włókienniczego Christiana Dieriga w 200-lecie istnienia zakładów włókienniczych.
Dnia 15 stycznia 2008 roku na Walnym Zgromadzeniu Spółki "BIELBAW" S.A. została ogłoszona
likwidacja firmy .
Firma przetrwała dwie wojny światowe, nie przetrwała "bandyckiego kapitalizmu" i złego zarządzania.

Kościół katolicki przy ul Wolności (architektura romańska),
na jego miejscu został wybudowany obecny neogotycki p.w. WNMP.

Kościół Ewangelicki na Pl. Kościelnym, obecnie katolicki.

Wnętrze Kościoła Ewangelickiego na Pl. Kościelnym.

Akwarela przedstawiająca Ratusz Miejski i pomnik.

Akwarela przedstawiająca pomnik, wylot obecnej ulicy Bankowej i willi Dieriga, obecnie siedziby Rady Miejskiej.

Bielawa z lotu ptaka okolic Placu Kościelnego, doskonale widać charakterystyczne czerwone budynki na ul. Czerwonej i równie charakterystyczne budynki na ul. Akacjowej i naturalnie kościół ewangelicki.

Bielawa.

Dom Dziecka im. św. Wincentego przy ul. Kopernika 2.

Pocztówka przedstawiająca wnętrza Domu Dziecka.

Kaplica domowa (klasztorna) SS Augustianek (Hauskapelle)
mieściła się na pierwszym piętrze Głównego Domu, przeniesiona później do wybudowanego powyżej z czerwonej cegły budynku w , którym jest do dzisiaj,
posiada w dalszym ciągu na wyposażeniu niektóre elementy widoczne na tej pocztówce np kinkiety, ołtarz, ławki, obrazki Drogi Krzyżowej i figury
ta pocztówka jest starsza niż prezentowane powyżej.

Stara rycina przedstawiająca kościół ewangelicki.

Tkaczka przy swoim krośnie.

Widok na górną Bielawę.

Ulica Wysoka.

Górna Bielawa.

Rycina przedstawiająca fabrykę Christian Dierig A.G. w okresie pełnego rozkwitu
(lata 30-te ub. wieku), co z tej potęgi zostało dzisiaj - niestety niewiele, a zagłada zakładu trwa nadal.
W dolnej części widać budynki obecnej ulicy Sienkiewicza (prawa strona), ulicę Hempla (Fabryczna - Fabrikstrasse), oraz obecnie ulice Piastowską i Kopernika.

Widok na Bielawę.

Karta tytułowa Kronik Bielawy.

"Bielbaw" tuż po wojnie, na pocztówce widać bramę wjazdową (portiernia nr V) a w głębi wieżę zegarową siłowni i wysoki na 105 m (od poziomu gruntu) komin elektrociepłowni.

Widok z lotu ptaka na Góry Sowie (Eulengebirge) i leżące u ich podnóża miasta
- Bielawę (Langenbielau), Dzierżoniów (Reichenbach) i Pieszyce (Peterswaldau).
Nazwy miast były tuż po zakończeniu wojny spolszczone dosłownie - Biała, Rychbach i Piotrolesie.

Panorama Bielawy.

Widok na kościół ewangelicki.

Widok na fabrykę włókienniczą koncernu Christian Dierig A.G.

Brama wjazdowa na plac przy budynku biurowym fabryki Christian Dierig A.G..

Widok na Górną Bielawę, ulicę Ostroszowicką i ulicę 22-go Lipca (po wojnie nazywała się Trudna) z Góry Skrzatów.

Rynek (Marktplatz).

Restauracja na Górze Skrzatów (obecnie Góra Parkowa).

Pomnik ku czci poległych żołnierzy niemieckich, mieszkańców Bielawy w I Wojnie Swiatowej.

Plebania i Szkółka Parafialna przy kościele katolickim. Budynki istnieją do dzisiaj.

Kościół ewangelicki, po prawej stronie szkoła (po wojnie drugi budynek szkoły Nr2 z ul. Ludowej), a po lewej zabudowania Pastora Zboru Ewangelickiego.
Wygląd kościoła przed gruntowną przebudową.

Kościół ewangelicki, widok od strony dzisiejszego Baru Pod Słońcem.

Kaplica - Kościół na obecnej ulicy Słowiańskiej,
wówczas filia Domu Dziecka dla dzieci umysłowo ograniczonych im. św. Wincentego,
jak byśmy dzisiaj powiedzieli - dzieci sprawnych inaczej,
ale przecież nie z własnej winy,
szukających przy pomocy sióstr Augustianek odrobiny własnego miejsca na świecie.

Tak zwany "Dolny Szpital", hol na pierwszym piętrze.

"Dolny Szpital" hol na parterze i schody na pierwsze piętro.

Po wojnie w tym budynku i jeszcze do niedawna mieściła się Stacja Pogotowia Ratunkowego
i Centralne Laboratorium Analityczne. Obecnie niszczeje w zastraszający sposób.

Ulica Wolności (przed wojną Hindenburgstrasse).

"Pruski Dwór" (Preussicher Hof). Najstarszy murowany budynek w Bielawie.
Obecnie po remoncie elewacji.

Plac Wolności na przełomie lat 20-tych i 30 tych.
Budynek z prawej strony Ratusza nie istnieje (obecnie parking), w głębi ulicy Bankowej widać okazały budynek Reichsbanku,
po wojnie NBP, następnie przejęty przez Bank Zachodni, a obecnie budynek mieszkalny z "lumpeksem" na parterze.

Obecnie Plac Wolności. Budynek Ratusza miał ogrodzenie, w głębi widać budynek apteki (dzisiaj Apteka "pod Orłem"), Budynek za apteką nie istnieje (w tym miejscu stoi wieżowiec), budynek po prawej stronie został radykalnie przebudowany w stylu ... delikatnie mówiąc "udziwnionym", nawiązującym chyba do najazdu Mongołów i Tatarów - którego nie było!!!

Plac Wolności (wówczas Hindenburg Platz). Z relacji byłego rodowitego mieszkańca Langenbielau Gerda N. wynika, że fontanna została oddana do użytku bez wielkich uroczystości dokładnie 1 września 1939 roku, czyli pierwszego dnia II wojny. Gerd miał wówczas 6 lat.

Plac Wolności kiedyś spełniał rolę Placu Targowego (Marktplatz),
wszystkie widoczne na pierwszym planie budynki istnieją do dzisiaj.

Widok na obecnie ulicę Wojska Polskiego na wysokości Parku Miejskiego.
Z lewej staw, w głębi istniejący do dzisiaj budynek z półokrągłym balkonikiem.

Kawiarenka w Parku przy Basenie Miejskim. Dzisiaj nie ma śladu po basenie i po kawiarence.

Gimnazjum żeńskie, wygląd przed gruntowną przebudową.

Gimnazjum żeńskie po przebudowie, (obecnie Liceum i Gimnazjum Nr 5).

Poczta (budynek istnieje do dzisiaj).

Słynna "Aleja czereśniowa",
ile tam jest w ziemi kapsli od wszelkiej maści napitków to tylko kiedyś archeolodzy się dowiedzą.
A w tle Herrleinberg (Góra Krasnoludków, lub jak niektórzy tłumaczą Góra Skrzatów),
ale przecież nikt z Bielawy inaczej nie powie jak "Holimberek".

Górna Bielawa, ulica Nowobielawska.

Piekarnia, widok od strony obecnej ulicy 3-go Maja,
budynek nie istnieje,
przed zburzeniem mieściła się w tym budynku ciastkarnia i piekarnia p. Leona Gowarzewskiego.

Budynek Reichsbanku, długo po wojnie siedziba Narodowego Banku Polskiego potem siedziba Banku Zachodniego, a ostatnio budynek mieszkalny z tanią odzieżą na parterze. Ciekawe, że przylegająca ulica gdy w tym budynku były banki nazywała się St. Dubois, a gdy banku już nie ma nazywa się Bankowa.

Obecnie ulica Piastowska 66.

Obecnie ulica Wolności,
po prawej stronie okazały budynek w, którym bardzo długo mieścił się Bar Dolny,
Baru już nie ma.

Ulica Wolności w dolnym odcinku, listopad 1913 r.

Ulica Wolności, apteka pod Koroną.

Ulica Wolności, Drogeria Pod Złotym Kielichem (Pucharem),
widać dystrybutor benzyny, kiedyś paliwo do nielicznych automobili kupowało się w drogeriach.

Restauracja na Górze Krasnoludków (Skrzatów), obecnie Góra Parkowa, czyli potocznie "Holimberek".

Nie ma co opisywać, wszystko jasne.

Obecnie ulica Wolności, wówczas ten odcinek ulicy nazywał się Mittelstrasse.

Nawa główna z ołtarzem w katolickim kościele parafialnym, obecnie p.w. WNMP.

Oryginalny napis został zadrukowany.

Obecnie ulica Piastowska u wylotu ulicy Sienkiewicza, po lewej stronie nadal jest Księgarnia, a w głębi po lewej stronie ewangelicki szpital (tzw. górny szpital i Pogotowie Ratunkowe).

Ośrodek Szkolno - Wychowawczy tak zwany "zameczek".

...118

Widok z Góry Krasnoludków (Skrzatów) na okolice Placu Kościelnego.

Widok na Kamieniczki. Na zdjęciu jest sporo interesujących szczegółów wartych rozszyfrowania. Dzięki otrzymanej mailem informacji mogę już napisać, że komin z lewej strony należał do Mydlarni, która się znajdowała na rogu ulicy Ostroszowickiej i Wiejskiej. Komin środkowy należał do późniejszej Betoniarni, a wcześniej do oddz. Farbiarni. Pomiędzy środkowym kominem a kościołem ewangelickim widać bardzo charakterystyczny budynek mojej szkoły podstawowej Nr 2 na ul. Ludowej (przed wojną Kirchenstrasse, tuż po wojnie ul. Kościelna). Trzeci komin należał do Pralni-Farbiarni i Łaźni Miejskiej, której budynki były usytuowane wzdłuż ulicy Klonowej.

Dolna Bielawa. Po prawej stronie kaplica sióstr zakonnych (po wojnie osiedliły się tu siostry augustianki),
Po lewej stronie gospoda "Pod złotym lwem".

Bielawa, widok na Szpital Ewangelicki. Po prawej stronie (niewidoczny) jest podjazd do Hotelu Pruski Dwór (Preussischer Hof).
Hotel, to najstarszy murowany budynek w Bielawie.

...121

...122

...123

...124

Park Miejski, kawiarenka przy Basenie Miejskim.

...126

Widok z wieży kościoła ewangelickiego, widać charakterystyczne czerwone budynki ulicy Czerwonej, po lewej szkołę (obecnie Szkoła Rzemieślnicza), z prawej okazały budynek na ulicy Małej. Na pierwszym planie budynki Placu Kościelnego.

...128

Pomnik przy wjeździe do budynku biurowego Christian Dierig A.G.

Zwróćmy uwagę na dowcipny podpis pod zdjęciem - "sechs von der Tankstelle".

Willa Froilicha, obecnie siedziba Rady Miejskiej.

Pierwotny wygląd szpitala ewangelickiego, po przebudowie istnieje do dzisiaj jako tzw. górny szpital z Pogotowiem Ratunkowym.

Zajazd Pod Niemiecką Koroną

Ratusz.

Widok z wieży kościoła ewangelickiego w kierunku kościoła katolickiego, którego zarys jest widoczny w prawym górnym rogu.
Po prawej stronie Kirchstrasse (tuż po wojnie ulica Kościelna) obecnie ul. Ludowa.
Po lewej stronie widać charakterystyczny budynek dawnego Banku Spółdzielczego na rogu ulic, Piastowskiej i Cmentarnej.
W głębi widoczne są budynki fabryki Dieriga.

Kościół katolicki.

...

Plan zabudowy zakładów Dieriga. Pod numerem 29 jest Remiza Straży Pożarnej, w podpisie widnieje data wybudowania 1927, natomiast na metalowej chorągiewce na wieżyczce jest rok 1925. Na niebiesko zaznaczone są dwa baseny wody technologicznej służące również jako przeciwpożarowe (w tym zasilanie sieci hydrantowej i tryskaczowej). Wzdłuż Fabrikstrasse, a poniżej Feuerwehrgasse po lewej stronie było gospodarstwo rolne należące do firmy Dieriga, po wojnie do połowy lat 50-tych gospodarstwo to funkcjonowało nadal jak OZR (Oddział Zaopatrzenia Robotniczego) i wydawało trzy posiłki dziennie dla pracowników firmy. Potem zostało przekazane do PGR. Po prawej stronie Fabrikstrasse naprzeciw wjazdu do OZR był specjalny budynek do przechowywania brył lodu, który był niezbędny do produkcji barwników tak zwanych lodowych dla drukarni mechanicznej i natryskowej. Budynek ten o bardzo grubych murach został zburzony pod koniec lat 60-tych, a obecnie w tym miejscu znajduje się przepompownia wody PPWiK.

Rok 1935. Baza hotelowa Bielawy i krótki opis miejscowości.
Ciekawostka, Hohe Eule (Wysoka Sowa) nie wiedzieć czemu nazwę naszej najwyższej góry przetłumaczono na Wielka Sowa (po niemiecku byłoby chyba Grosse Eule), ma podaną wysokość nad poziom morza 1014 m,
tak było również przez dłuższy czas podawane na późniejszych mapach, ostatnio podaje się 1015 m.
Posługując się nagłówkiem tabelki możemy się dowiedzieć kto był właścicielem, jaki był numer telefonu, jakimi pokojami hotel dysponował i ile danych pokoi było do dyspozycji, ile kosztowało wynajęcie itd. Bielawa wówczas miała 20200 stałych mieszkańców.

Rozkład jazdy Sowiogórskiej Kolei (Eulengebirgsbahn). Popatrzmy ile czasu zajmowała jazda z Dzierżoniowa (Reichenbach) do Bielawy Zachodniej (Langenbielau Oberstadt) - tylko 11 minut, a do dolnej Bielawy (Langenbielau Niederstadt) tylko 6 minut.
Cała trasa z Dzierżoniowa (Reichenbach) do Srebrnej Góry (Silberberg Stadt) przez Pieszyce trwała z postojami na stacjach 1 godzinę i 18 minut (pociąg o 7¹⁵, w Srebrnej Górze 8³³), a zaledwie 1 godzinę i 6 minut pociągiem o 13³⁰ (14³⁶ w Srebrnej Górze).

Linki do stron z mapami Bielawy,
zbiory map Zachodniej Polski Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Bardzo interesujące, nie tylko dla mieszkańców Bielawy.

Link do mapy z 1896 roku, zwróćmy uwagę na dokładność, jest każda ścieżka, większe drzewo czy budynek, Wysokość nad poziom morza naszej Góry Parkowej (wówczas Herrleinberg) jest podana z dokładnością do 10 cm i według ówczesnych pomiarów wynosiła 454,7 m. Obecnie podaje się 455 m.n.p.m.
Zwróćmy uwagę na to, że do fabryki Suckert (późniejszy zakład IV Bieltexu) prowadziła odnoga od dworca Nowa Bielawa (Neubielau) normalnotorowej kolei Sowiogórskiej z malutkim dworcem (Guter Bhnf) tuż przy fabryce i bocznym torem.
Po kliknięciu pojawi się cały sektor mapy, który należy sobie powiększyć, oto link : mapa z 1896 roku

Link do mapy topograficznej z 1936 roku, niestety nie jest już tak czytelna jak ta 1896 roku, ale można po dokładnym przypatrzeniu się dojrzeć wiele interesujących szczegółów : mapa topograficzna z 1936 roku

Link do mapy topograficznej z 1940 roku, w skali 1:25000, można dojrzeć wiele interesujących szczegółów : mapa z 1940 roku

i tyle narazie, trzeba dalej szukać,
część starych pocztówek wymaga opisu, ale
większość miejsc ujętych na tych pocztówkach jest rozpoznawalna.

i na końcu parę młodszych wiekiem pocztówek Bielawy oraz stare pocztówki najbliższych okolic Bielawy.

Dom Kultury BZPB im II-giej Armii WP
(obecnie siedziba Rady Miejskiej i Urzędu Miejskiego.

Szkoła Podstawowa Nr 10 tuż po wybudowaniu (nie ma jeszcze osiedla XXV Lecia).

Plac Wolności w czasach gdy był postój taksówek, wśród taksówek czarna wołga Pana Filipowicza.

Rok chyba 1948, "ołtarz" przywódców komunizmu w PRL i ZSRR
zawieszony na budynku ówczesnego żłobka II-giej Armii.

Stare pocztówki z okolic Bielawy.

Widok na Pieszyce (Peterswaldau) z szosy Dzierżoniów - Pieszyce.

Góry Sowie Schronisko na granicy lub strażnica na granicy,
(niem. Grenzbaude), jednak w którym to było miejscu ja nie kojarzę.Podpowiedź Pana Ryszarda Kałużnego : typowe schronisko na granicy Rzeczki Sokolca. Chociaż określenie Grenzbaude sugerowałoby jednak jakieś schronisko na ważniejszej granicy niż tylko pomiędzy miejscowościami. Może ktoś ma jeszcze jakieś bliższe informacje.